Podstawowym podejściem terapeutycznym w Centrum Terapii ACT jest trzecia fala terapii poznawczo-behawioralnych. W Centrum Terapii ACT, zgodnie z filozofią kontekstualnych nauk o zachowaniu (czyli podejściu łączącym terapie trzeciej fali), wierzymy, że trudności, z którymi osoba trafia do gabinetu, nie są wynikiem zaburzenia ani choroby, ale naturalnym skutkiem dostosowania tej osoby do jej życiowych doświadczeń w połączeniu z wrodzonymi biologicznymi i psychologicznymi uwarunkowaniami. To jest kontekst, w którym przyszło jej funkcjonować i wybierać takie zachowania, które na wtedy wydawały się najbardziej skuteczne. Terapia pomaga zauważyć, że dawne strategie przestały – albo wręcz nigdy tego nie robiły – prowadzić do spełnionego życia, i odnaleźć oraz wdrożyć nowe.
Poniżej nurty, z których korzystamy w Centrum Terapii ACT w Gliwicach:
Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT)
Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) jest podstawowym podejściem terapeutycznym w Centrum Terapii ACT. Pomaga rozwijać elastyczność psychologiczną, czyli zdolność do świadomego reagowania na zmieniające się okoliczności, również wtedy, gdy pojawiają się trudne myśli, emocje czy wspomnienia. W terapii uczymy się zauważać własne doświadczenia, lepiej rozumieć swoje zachowanie oraz podejmować działania zgodne z tym, co jest dla nas naprawdę ważne.
ACT nie koncentruje się na eliminowaniu trudnych emocji czy myśli. Pomaga zmieniać sposób, w jaki odnosimy się do własnych doświadczeń, tak aby nie musiały one kierować naszym zachowaniem i ograniczać naszego życia. Ważną częścią terapii jest odkrywanie wartości, rozwijanie uważności i podejmowanie konkretnych działań prowadzących w stronę życia, które chcemy budować.
Psychoterapia oparta na analizie funkcjonalnej (FAP)
FAP (Functional Analytic Psychotherapy) koncentruje się na tym, co dzieje się w relacji terapeutycznej. Zakłada, że sposób, w jaki osoba nawiązuje kontakt, reaguje na innych, wyraża potrzeby, stawia granice czy radzi sobie z bliskością, może być widoczny również podczas spotkania z terapeutą.
Relacja terapeutyczna staje się dzięki temu przestrzenią do zauważania i ćwiczenia nowych sposobów funkcjonowania. Terapeuta pomaga rozpoznawać zachowania, które utrudniają budowanie satysfakcjonujących relacji, oraz wzmacnia zachowania, które przybliżają osobę do tego, czego potrzebuje w kontaktach z innymi. Dzięki temu nowe umiejętności mogą być rozwijane bezpośrednio w relacji, a następnie przenoszone do codziennego życia.
Terapia oparta na współczuciu
Terapia oparta na współczuciu (Compassion Focused Therapy, CFT) pomaga rozwijać bardziej życzliwy i wspierający sposób odnoszenia się do siebie, szczególnie w sytuacjach, w których pojawia się krytyka, wstyd, poczucie winy lub przekonanie o własnej niewystarczalności.
W terapii przyglądamy się sposobom, w jakie człowiek reaguje na własne trudności, oraz rozwijamy umiejętność odpowiadania na nie z większą życzliwością i zrozumieniem. Wykorzystujemy między innymi pracę z emocjami, uważnością, wyobraźnią oraz rozwijaniem poczucia bezpieczeństwa. Podejście oparte na współczuciu może być szczególnie pomocne dla osób, które przez lata radziły sobie z trudnościami poprzez silną samokontrolę, krytykę siebie lub wysokie wymagania wobec własnego funkcjonowania.
DNA-V
DNA-V to model terapii akceptacji i zaangażowania opracowany z myślą o nastolatkach i młodych osobach. Pomaga rozwijać elastyczność psychologiczną w sposób dostosowany do wyzwań okresu dorastania, takich jak budowanie własnej tożsamości, relacje z rówieśnikami, podejmowanie decyzji dotyczących przyszłości czy radzenie sobie z emocjami.
DNA-V pomaga młodym osobom rozwijać trzy podstawowe kompetencje: odkrywanie i rozwijanie własnych zasobów, zauważanie tego, czego uczą nas doświadczenia, oraz świadome wybieranie kierunku działania. Ważnym elementem jest również rozwijanie umiejętności zauważania własnych myśli i emocji bez konieczności automatycznego podążania za nimi. Celem jest wspieranie młodej osoby w odkrywaniu, co jest dla niej ważne, rozwijaniu własnego potencjału i budowaniu życia, które daje jej poczucie sensu.
Stosowana Analiza Zachowania (SAZ)
Stosowana Analiza Zachowania (SAZ) pozwala lepiej rozumieć, w jaki sposób zachowanie człowieka wiąże się z jego otoczeniem oraz jakie czynniki wpływają na jego pojawianie się i utrzymywanie. W Centrum Terapii ACT wykorzystujemy wiedzę z zakresu analizy zachowania przede wszystkim do wspierania rozwoju dziecka i tworzenia warunków, które ułatwiają mu nabywanie nowych kompetencji.
Punktem wyjścia jest dla nas dziecko, jego potrzeby, możliwości, zainteresowania i cele rozwojowe. Analizujemy sytuacje, w których pojawiają się trudności, oraz szukamy sposobów na takie modyfikowanie środowiska i własnego postępowania dorosłych, aby dziecko mogło skuteczniej się komunikować, uczyć i rozwijać samodzielność.
W pracy wykorzystujemy pozytywne techniki oparte na wzmacnianiu pożądanych zachowań i sukcesów dziecka. Wspieramy rozwój nowych umiejętności poprzez dostosowanie wymagań, odpowiednie przygotowanie środowiska, jasne komunikaty, wzmacnianie motywacji oraz zauważanie postępów. Szczególnie ważne jest dla nas budowanie doświadczenia sprawczości i sukcesu, które zachęca dziecko do podejmowania kolejnych prób i rozwijania swoich możliwości.
Dialog Motywujący
Dialog Motywujący (Motivational Interviewing, MI) jest sposobem prowadzenia rozmowy, który pomaga osobie odnaleźć własną motywację do zmiany i podejmowania działań zgodnych z jej celami. Szczególnie ważne jest dla nas poszanowanie autonomii osoby korzystającej ze wsparcia oraz jej prawa do podejmowania własnych decyzji.
W rozmowie wspólnie przyglądamy się temu, co może ułatwiać zmianę, a co ją utrudnia. Zamiast przekonywania do określonego rozwiązania terapeuta pomaga osobie lepiej rozumieć własne potrzeby, wartości, zasoby i wątpliwości. Dialog Motywujący może być wykorzystywany zarówno w pracy terapeutycznej, jak i podczas konsultacji psychodietetycznych czy pracy z rodzicami.
Elementy terapii poznawczo-behawioralnej (CBT)
W pracy terapeutycznej wykorzystujemy również wybrane techniki terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), dobierając je do potrzeb konkretnej osoby i celu terapii. CBT pomaga lepiej rozumieć zależności między sytuacjami, myślami, emocjami i zachowaniem oraz rozpoznawać wzorce, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie.
W zależności od potrzeb możemy pracować między innymi nad rozpoznawaniem niepomocnych sposobów myślenia, rozwijaniem nowych zachowań, stopniowym podejmowaniem aktywności, radzeniem sobie z lękiem czy rozwijaniem umiejętności potrzebnych w codziennym życiu. Techniki CBT traktujemy jako jedno z narzędzi, które można łączyć z podejściami kontekstualnymi i dobierać do indywidualnych potrzeb osoby korzystającej ze wsparcia.